विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको मानबहादुर लिम्बूको राजनीतिक यात्रा लोकतन्त्रका लागि संघर्ष गर्दै प्रदेशसभासम्म आइपुगेको छ। राति १२ बजे आफ्नै निवासबाट पक्राउ परेको कठिन समयदेखि प्रदेश सरकारको स्वास्थ्य मन्त्रीको जिम्मेवारीसम्म आइपुग्दा उनले राजनीतिका अनेकौँ उतारचढाव पार गरेका छन्। वास्तवमा, उनको राजनीतिक यात्रा विद्यार्थी आन्दोलन, संगठन निर्माण र जनप्रतिनिधिका रूपमा जिम्मेवारी सम्हाल्दाको गहिरो अनुभव हो।
लिम्बूको जन्म २०२१ साल फागुन १९ गते तेह्रथुमको आङ्बुङमा भएको हो। त्यसपछि उनको परिवार २०३० सालमा मोरङको डाँगीहाटमा बसाइँ सर्‍यो। त्यहीँको माटो र परिवेशले उनलाई समाज, समुदाय र राजनीतितर्फ अघि बढायो। समयसँगै उनी हुर्किए, पढे र समाज बुझ्दै गए। देशको राजनीतिक परिस्थिति सहज थिएन। नागरिक स्वतन्त्रता, लोकतान्त्रिक अधिकार र जनताको आवाजको प्रश्न महत्त्वपूर्ण थियो। त्यही परिवेशमा उनको राजनीतिक चेतना विकास हुँदै गयो।

२०४० सालमा बेलबारीस्थित श्री धीरनाथ सनफूल माध्यमिक विद्यालयमा नेपाल विद्यार्थी संघको इकाइ सभापति बनेसँगै उनको राजनीतिक यात्राले औपचारिक मोड लियो। विद्यार्थीका समस्या, उनीहरूको आवाज र संगठनको जिम्मेवारीसँग उनको प्रत्यक्ष सम्बन्ध त्यही समयदेखि सुरु भएको हो। विद्यार्थी राजनीति उनका लागि समाज बुझ्ने, जनतासँग जोडिने र सामूहिक उद्देश्य प्राप्तिका लागि अघि बढ्ने अभ्यास थियो।
विद्यालयबाट सुरु भएको उनको राजनीतिक सक्रियता विस्तारै फराकिलो बन्दै गयो। विद्यार्थीका हकहितका विषयमा आवाज उठाउँदै उनले संगठनको शक्ति र एकताको महत्त्व बुझ्दै गए।
२०४२ सालको सत्याग्रह आन्दोलनमा उनी युवा तथा विद्यार्थीको नेतृत्व गर्दै सहभागी भए। अझ भनौँ, देशको राजनीतिक परिवर्तनका लागि विद्यार्थी र युवाहरूले खेलेको भूमिकामा उनी पनि जोडिए। त्यो समय विचार राख्नु, आन्दोलनमा सहभागी हुनु र लोकतान्त्रिक अधिकारको पक्षमा उभिनु आफैँमा चुनौतीपूर्ण थियो। तर पनि उनको राजनीतिक यात्रा रोकिएन।
२०४९ सालमा उनी साबिक क्षेत्र नम्बर ४ को नेपाल विद्यार्थी संघको क्षेत्रीय सभापति बने। त्यसपछि २०५३ सालमा नेपाल विद्यार्थी संघको मोरङ जिल्ला सभापतिमा निर्वाचित भए। निरन्तर संगठनमा सक्रिय रहँदै अघि बढेका उनी २०५७ सालसम्म आइपुग्दा नेपाल विद्यार्थी संघको केन्द्रीय संगठन विभागको सचिव बने। विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको उनको यात्रा अब संगठनको केन्द्रीय जिम्मेवारीसम्म विस्तार भइसकेको थियो।
लिम्बूको राजनीतिक जीवनमा २०६१ साल एउटा कठिन समयका रूपमा जोडिएको छ। त्यतिबेला देशमा राजाको प्रत्यक्ष शासन थियो। लोकतन्त्र र नागरिक अधिकारको पक्षमा आवाज उठाउने राजनीतिक दल तथा तिनका कार्यकर्तामाथि ठूलो दबाब थियो। त्यही समयमा उनी पनि राजाको निरंकुश शासनविरुद्ध र लोकतन्त्रको पक्षमा आवाज उठाउने राजनीतिक अभियानमा सक्रिय थिए। लोकतन्त्रका पक्षमा आवाज उठाएकै कारण उनलाई राति १२ बजे आफ्नै निवासबाट पक्राउ गरियो।

मध्यरातको त्यो घटना उनको राजनीतिक जीवनको संघर्षपूर्ण अध्याय बन्यो। आफ्नै निवासबाट मध्यरातमा पक्राउ पर्नु उनका लागि मात्र नभई परिवारका सदस्यका लागि पनि त्रासदीपूर्ण क्षण थियो। तर त्यसले उनलाई विचलित बनाएन, बरु उनी निरन्तर अघि बढिरहे। लोकतन्त्रका पक्षमा उभिनु सहज बाटो रोज्नु थिएन। विचार र विश्वासका लागि कठिन परिस्थितिको सामना गर्नुपरेको त्यो समय उनको राजनीतिक जीवनको महत्त्वपूर्ण पाटो बन्यो।
२०६२/६३ को दोस्रो जनआन्दोलनमा पनि मानबहादुर लिम्बू युवा तथा विद्यार्थीको नेतृत्व गर्दै सहभागी भए। लोकतन्त्र पुनःस्थापनाको मागसहित देशभर नागरिक, विद्यार्थी, युवा र राजनीतिक कार्यकर्ता सडकमा उत्रिएका बेला उनी पनि आन्दोलनमा जोडिए। विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको उनको सक्रियता अब व्यापक लोकतान्त्रिक आन्दोलनसँग जोडिइसकेको थियो। नागरिक अधिकार, लोकतान्त्रिक व्यवस्था र जनताको आवाजका लागि भएको आन्दोलनले उनको राजनीतिक यात्रालाई थप अघि बढायो।
जनआन्दोलनपछि देशको राजनीतिक व्यवस्था र राज्य सञ्चालनको स्वरूपमा ठूलो परिवर्तन आयो। बहुदलीय लोकतान्त्रिक अभ्यास थप संस्थागत हुँदै गयो। यही क्रममा मानबहादुरले नेपाली कांग्रेसभित्र आफ्नो भूमिका विस्तार गर्दै लगे। २०७२ सालमा उनी मोरङ क्षेत्र नं. ३ बाट नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय महाधिवेशन प्रतिनिधि निर्वाचित भए। यसले उनलाई पार्टीको केन्द्रीय तहमा हुने राजनीतिक बहस र निर्णय प्रक्रियासँग जोडिने अवसर दियो। २०७८ सालमा उनी पार्टीको महासमिति सदस्य चुनिए। विद्यार्थी संगठनमा काम गरेको अनुभव, लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा सहभागिता र पार्टी संगठनमा बिताएको समय उनको राजनीतिक जीवनका महत्त्वपूर्ण आधार बने।
त्यसपछि २०७९ सालमा उनी प्रदेशसभा सदस्यमा निर्वाचित भए। विद्यार्थी संगठनको इकाइ सभापतिबाट सुरु भएको उनको यात्रा अब प्रदेशसभासम्म आइपुगेको थियो। यो उनको व्यक्तिगत राजनीतिक जीवनको महत्त्वपूर्ण उपलब्धि थियो। तर जनताबाट प्राप्त मतसँगै उनीमाथि सार्वजनिक जिम्मेवारी पनि थपिएको थियो। जनप्रतिनिधिका रूपमा जनताका अपेक्षा बुझ्नु, उनीहरूको आवाज सम्बन्धित निकायसम्म पुर्‍याउनु र सार्वजनिक हितका विषयमा काम गर्नु उनको जिम्मेवारीको महत्त्वपूर्ण पक्ष थियो।
प्रदेशसभा सदस्य बनेपछि लिम्बूले २०८२ सालमा कोशी प्रदेश सरकारको स्वास्थ्य मन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हाल्ने अवसर पाए। उनले सात महिना सात दिन स्वास्थ्य मन्त्रीका रूपमा काम गरे। स्वास्थ्य क्षेत्र नागरिकको दैनिक जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएको संवेदनशील क्षेत्र हो। अस्पतालको सेवा, उपचारमा सहज पहुँच, स्वास्थ्य संस्थाको व्यवस्थापन र नागरिकले पाउने सेवाको गुणस्तर यस क्षेत्रका महत्त्वपूर्ण विषय हुन्। स्वास्थ्य मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाल्नु भनेको जनताको स्वास्थ्यसँग जोडिएका विषयमा काम गर्ने अवसर र चुनौती दुवै हुनु हो। विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको यात्रा सरकारको मन्त्रालयसम्म पुग्नु उनको राजनीतिक जीवनको अर्को महत्त्वपूर्ण अध्याय बन्यो।
आज मानबहादुर लिम्बू नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय महाधिवेशन प्रतिनिधि तथा कोशी प्रदेशका प्रदेशसभा सदस्यका रूपमा चिनिन्छन्। उनको राजनीतिक परिचयसँग बेलबारीको डाँगीहाट, श्री धीरनाथ सनफूल माध्यमिक विद्यालय, नेपाल विद्यार्थी संघ, लोकतान्त्रिक आन्दोलन, पार्टी संगठन र संसदीय राजनीति जोडिएका छन्। विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको उनको यात्रा संगठन हुँदै जनप्रतिनिधिको जिम्मेवारीसम्म पुगेको छ। राति आफ्नै निवासबाट पक्राउ परेको समयदेखि प्रदेशसभाको जिम्मेवारी सम्हालेको समयसम्म आइपुग्दा उनले राजनीतिक जीवनका विभिन्न चरण पार गरेका छन्। हरेक चरणका अनुभव र चुनौती फरक थिए, तर ती सबै उनको राजनीतिक परिचय निर्माण गर्ने महत्त्वपूर्ण आधारस्तम्भ बने।

नेपाली कांग्रेसको आसन्न प्रदेश अधिवेशनमा लिम्बूलाई कोशी प्रदेश सभापति पदका प्रबल दाबेदारका रूपमा हेरिएको छ। विद्यार्थी आन्दोलनबाट सुरु भएको राजनीतिक यात्रा, संगठन निर्माणमा बिताएको लामो अनुभव, लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा पुर्‍याएको योगदान तथा स्वास्थ्य मन्त्री र प्रदेशसभा सदस्यका रूपमा निर्वाह गरेको जिम्मेवारीले उनलाई कोशी प्रदेश कांग्रेसको नेतृत्वका लागि सशक्त दाबेदारका रूपमा उभ्याएको हो।